De graveur was geen amateur maar had duidelijk moeite met de Chinese karakters.

door
Carli van Emde Boas

De graveur was zeker geen amateur.

Het bezoeken van bric-à-brac zaakjes en antiekmarkten was altijd een vast onderdeel van onze vakanties. Was. De behoefte meer om nóg meer spellen in huis te halen ontbreekt inmiddels. In 1995 bestond-ie nog wel. We waren in Praag. Niet echt een plek om meteen met mahjong te associëren. Toch wel. Pontificaal in de etalage van de vrijwel eerste-de-beste antiquair stond dit spel. Gekocht en betaald. Maar omdat we nog meer wilden doen, niet meteen meegesleept. Wel voor de zekerheid alvast een paar kroonstenen meegenomen. Wantrouwen? De antiquair had er geen moeite mee.

De stenen zijn blokjes met scherpe randen.

Het is zeker geen amateur die dit spel heeft gegraveerd. Maar met Chinese karakters was-ie minder vertrouwd. Het is ’t allemaal nèt niet. En ook dat maakt dit spel zo bijzonder. De stenen (21x30x14mm) zijn van scherp gekant, wit kunststof. Door en door bakeliet. Geen aparte achterkant van ander materiaal. Tegenover de wat mindere gravering staan wel de uiterst professioneel gemaakte schroefdekseldoosjes voor de winden en dobbelstenen. De fiches zijn van celluloid. Datering van het spel is moeilijk. Rond 1930 is even goed mogelijk als rond 1950 of zelfs later.

Unieke schroefdekseldoosjes.

Het spel zat oorspronkelijk in een treurigmakend ladendoosje. Goedbedoeld, niet onkundig gefröbel met karton, papier-met-houtnerf en gevarieerd koperbeslag dat overigens wel duidelijk Mah Jongg communiceert. De fors uitgevallen rode doos (235x180x185mm) past zeker wat hoekigheid betreft, beter bij het spel maar hoort er dus niet bij.

Deze rode Gibson doos biedt een vrolijker onderkomen voor het Praagse spel.

Het gouden logo voorop maakt duidelijk dat het hier om een product van de Engelse speelgoedfabrikant Gibson gaat die ook weer sinds de jaren twintig een breed scala van spellen en puzzels op de markt bracht en nog steeds brengt. Datering zou overigens wel eens gelijk kunnen zijn aan die van het spel. Het toegevoegde, uit het Engels vertaalde boekje Spielen Sie Noch Nicht Mah Jongg? van Olga Rachter is ouder (1e editie 1924). Duits was vrijwel de voertaal in de betere kringen van het vooroorlogse Praag.

De spelregels zijn uit het Engels in het Duits vertaald.