Your guide: 
Uw scribent had, toen hij het voor het eerst speelde, de veine een “blinde Mah Jongg” te kunnen samenstellen.
In de Provinciale Groninger Courant van 20 maart 1924 wijdt de correspondent in Londen een lang artikel aan zijn aangename kennismaking met het nieuwe Chinese spel.
Engelsche Brieven
(Van onzen Londenschen Correspondent)
Mah Jongg.
Londen. 12 Maart 1924.
Het is duidelijk, dit is een Chineesche naam. En de menschen, die het kunnen weten, zeggen dat de uitspraak is: „mah-jon". Misschien is de naam u reeds lang vertrouwd.... en het spel, dat den naam draagt, ook.
In elk geval zal ik hier geen handleiding geven voor het spel, maar alleen iets trachten weer te geven van zijn plaats in de huidige Londensche samenleving en er wat omheen praten. Er zijn menschen geweest, die mij — zonder van kleur te verschieten — hebben verteld, dat het spel even oud is als het graf van Tutankhamen; dat reeds duizend jaren voordat Confucius het licht van zijn wijsheid over China deed schijnen, de visschers van dat land in uren van stormbeproeving heil zochten tegen zeeziekte door hun gedachten te concentreeren op Mah Jongg, zijn van mystieke teken voorziene “steenen” en zijn wisselvalligheden. Dit is slechts één theorie over den oorsprong van Mah Jongg. Er zijn er nog vier of vijf, even aantrekkelijk, even romantisch; even krachtig werkend op een foute verbeelding.
Lang niet zo oud
Maar een nuchter man, die China kent als zijn eigen zak, heeft onlangs in het meest gezaghebbende dagblad van Engeland uitgelegd, dat Mah Jongg niet ouder dan vijftig jaar was, dat de Ver-Oostersche mystiek en nobele anticiteit er vreemd aan waren en dat het niet meer was dan een van de vele gokspelen waaraan China, waar men van gokken houdt, zoo rijk is. Dit was een slag voor die leden der Londensche "society " die prat gingen op het bezit van „zeer oude, zeldzame Mah Jongg-stellen” en die u met een mengeling van trots en veneratie hun doos met treurig vervallen stukken toonden. De ingewijde wist spoedig beter. Maar de commercieele mannen van Amerika hadden inmiddels hun slag geslagen.
Want het is Amerika geweest, dat in dit Mah Jongg een prachtige handelszaak heeft gezien, “a fine proposition”, zooals zij het uitdrukken. De handelaars in New-York en andere centra van "business" in de Vereenigde Staten brachten de verhalen in de wereld over de ongelooflijke, oudheid van het spel; zij waren het, die het met mysterie en “romance” omringden, wel wetend, dat zooiets bij het publiek van de wereld inslaat. Amerikaansche handelsmannen denken namelijk altijd in wereldtermen en wereld-afmetingen.
Geen waarheid
Zelfs het blad van Henri Ford, de “Dearborn Independent” heet het, dat een zorgzaam vriend mij geregeld uit Amerika toezendt en dat zich niet heelemaal ten onrechte “de verkondiger van de verzuimde waarheid” noemt, liep er met Mah Jongg in, en vertelde zijn aan de waarheid en niets dan waarheid gewende lezers, dat het spel vierduizend jaar geleden werd uitgevonden door een Chineeschen visscher om met zijn mannen den tijd te korten, wanneer er ten gevolge van stormweer niets te visschen was. Men herkent in deze mededeeling het oer-verhaal, aan handelshersens in Manhattan ontsproten, al rept Henri Ford dan ook niet van zeeziekte.
De Chineezen zijn verwoede Mah Jongg-spelers. Ik weet het uit de eerste hand. Zij zijn ook kieskeurig en danken een spel af. wanneer het vuil en onoogelijk is geworden (..)
Bewondering
Nu dit inleidende woord Mah Jong weg heeft getrokken uit de sfeer van mystiekerigheid en Oostersche oudheid — waarin het niet behoort — kan ik zoveel te hartelijker mijn bewondering bekennen voor het spel als spel. Want het is aantrekkelijk en boeiend en de bloemrijkheid der benamingen en het Chineesche karakter (al is het dan ook niet oud-Chineesch) verleenen er bijzondere bekoring aan. Het exotische. vooral dat wat herinnert aan dien haard der menschheid aan de Gele Zee, trekt ons nu eenmaal aan.
Om aan mijn onderwerp, dat nipt specifiek Engelsch is, het cachet te geven, dat van een Londenschen Brief-schrijver mag worden verwacht, stel ik mij voor U het een en ander te vertellen van mijn eersten en tot nu toe eenigen Mah Jongg-avond in Londen.
Uitstekende gastvrouw
De gastvrouw was geheel voor haar taak berekend en regelde den avond in overeenstemming met haar begrippen van Engelsche gastvrijheid en haar idee van hoe Mah Jongg het best kan worden genoten. Zij had haar vertrekken met die subtiele middelen. waarvan de vrouw het geheim bezit, herschapen in een gezellig, schemerig, warm interieur, waar de atmosfeer – ze mocht dan al niet Oostersch zijn — alle gedachten aan een killen Londenschen avond, die buiten heerschte, uitsloot. Twaalf kaarsen in candelabres op schoorsteenmantels en tafels zorgden voor het licht. Over kussens en stoelen lagen Turksche kleedjes. Op een tafeltje, afkomstig uit Egypte, stond een bowl met gouden drank er in, een Tsjechisch recept van brandy, thee, vruchtensappen, kruidna-gelen, aqua natura en nog wat ingrediënten.
Een der gasten was een vermaard Amerikaansch journalist, die ons, voordat wij onze hersens met Mah Jongg gingen pijnigen, onthaalde op griezelige verhalen van avonturen in Arabische woestijnen. Er was een jonge kapitein van het Britsche leger, die eerst kortelings uit Konstantinopel, waar hij als „intelligence officer" (voor den spionnagedienst) bij den staf van generaal Harrington had gewerkt. Hij gaf ons kijkjes in het leven van den pas afgezetten sultan, even belangwekkend als vriendelijk en gunstig voor den persoon van dezen laatsten der Kaliefen.
Russische shawl
Uw scribent vond belangstelling voor de schildering van het tooneel, dat de Arnhemsche schipbrug kan bieden, wanneer er een sleep door moet. Dat men een brug gedeeltelijk wegroeit is voor U en mij een gewoon ding, maar kan voor een man, die door Arabië heeft gezworven of door de hallen van Yildiz Kiosk heeft gewandeld, verrassend en vreemd zijn. En onze gastvrouw vertelde, hoe zij aan de Russische shawl was gekomen, welke haar bedekte, waar haar Engelsch avondkleed het niet deed. Er waren meer gasten, vrouwen en mannen. En aller emplooi was de journalistiek. In landen als Engeland en Amerika, die hun pers-menschen naar de onwezenlijkste gebieden van de wereld sturen, kan men op journalistieke „social evenings” belangwekkende typen ontmoeten.
Het was een vondst van de gastvrouw om de grootste avonturiers wat te laten vertellen van hun ervaringen, voordat de Mah Jongg-partij zon beginnen. Wij wierpen steelsche blikken naar de Mah Jongg tafels, waar de kabalistische teekens op de vreemdsoortige dominosteen-achtige blokjes, door kaarslicht beschenen. herinnerden aan Oostersche tempels, waar in half-licht de figuren en idolen ontzag wekken in de harten der geloovigen. Waren wij niet de discipelen van de Mah Jongg-culte? Waren de verhalen van Turksche (..?) heerschers en Arabische nomaden geen deel geweest van het ritueel, dat onze gemoederen ontvankelijk moest maken voor den dienst aan Mah Jongg! Was de zin voor exotiek en mysterie niet reeds vaardig over ons geworden?
Buitenissig brouwsel
De gouden drank gloeide in zijn kristallen kom. Hij was onschuldig, ondanks de brandy en het natuurlijke water. Maar het was niettemin een buitenissig brouwsel, vervaardigd net behulp van een vergeeld receptenboek, dat de grootvader van onze vriendin op journalistieke zwerftochten door Bohemen als buit had weten mee te sleepen. Konden wij het helpen, dat die kom voor onze gehypnotiseerde hersenen den gewijden drank bevatte, die voor den eeredienst van Mah Jongg wordt geplengd?
En toen begonnen wij. Mah Jongg heeft 98 (..?) stukken, verdeeld in series en groepen; de teekens van Chineesche allure stellen draken voor en karakters, cirkels en bamboes en de vier winden van den hemel. Men speelt met zijn vieren. En ieder krijgt dertien stukken. Men begint de stukken op te bouwen, als een muur, vormend een vierkant. En het is noodzakelijk dien muur netjes op te bouwen. en zoodanig, dat de hoeken goed aansluiten, daar anders de booze geesten binnen kunnen komen. De opening van het spel behoort - als het spel zelf- formeel en waardig te zijn.
Afbouwen
Men dankt stukken af en bouwt (niet breekt) den „Chineschen muur” af, ieder op zijn beurt, makende voor zichzelf een selectie, zoodat men drie van één soort of drie opvolgende stukken kan verzamelen. Wie er in slaagt zijn dertien steenen te rangschikken in vier series van drie groepen, -met een “paar”.... die roept Mah Jongg! en is winner. Men heeft er gauw den slag van beet, maar de finesse zal men eerst bij langdurig ervaring te pakken krijgen. Een eenigszins bevredigende uitlegging van het spel vereischt vele kolommen. En de lezer, die het spel niet kent en er meer van wil weten, zal daarvoor zeker in Nederland gelegenheid en middelen vinden.
Uw scribent had, toen hij het voor het eerst speelde, de veine een “blinde Mah Jongg” te kunnen samenstellen. Dat vond hij maar een bedenkelijk genoegen, omdat hij nooit gelegenheid had “Pung”, “Chow” of “Kong” te roepen, hetgeen men soms doet, indien men een door een anderen speler verwaarloosden steen ten eigen bate wil aanwenden, en hetgeen voor den beginner een prettige bezigheid is. Maar de deskundigen onder het gezelschap vertelden hem, dat zijn „blinde Mah Jongg” het summum van Mah Jongg-glorie was. Ik schreef mijn geluk toe aan den diepen geest van ontzag, waarmede ik het Mah Jongg-mysterie was tegemoet getreden, en aan den gouden drank van Tsjechië, welken ik de eer had aangedaan, welke hem toekwam.
En nu heb ik weliswaar weinig van het verloop en de eigenaardigheden van het spel zelf verteld.... maar ik hoop niettemin, dat dit praatje voor den vaak u niet onwelkom is geweest.
Met dank aan Jac. D. van Niehoff, IJsselstein
Het mooiste en opwindendste spel ter wereld