Your guide: 
Er is een spel met stenen waar je met de bijgeleverde röntgenbril doorheen kunt kijken
In de gids van het OEMC 2005 doet Martin Rep verslag van het bezoek dat de Nederlandse deelnemers aan het eerste WK brengen aan het Mahjong Museum in Chiba, Japan.
De speciale gids voor het OEMC 2005
Het Mahjong Museum
in Japan
door Martin Rep
Het hoogtepunt van onze reis naar Japan is een bezoek aan een museum waarvan er maar één is in de hele wereld: het Mahjong Museum. Volgens berekeningen van Jelte Rep, auteur van Het Groot Mahjong Boek , is mahjong het meest gespeelde spel ter wereld, met vooral indrukwekkende cijfers uit Zuidoost-Azië: 64 miljoen spelers in China, 19 miljoen in Japan, 3,3 miljoen in Taiwan, 1,15 miljoen in Indonesië, 1,09 miljoen in Hongkong, et cetera et cetera. In Nederland zijn wel musea ingericht voor mindere doelgroepen.
Mahjong-professor
Het Mahjong Museum in Chiba is een prestigieus object van de Japanse mahjongorganisatie JMOC en uitgeverij Take Shobo, waarin ontspanning en wetenschap samenkomen. Er zijn niet alleen spellen verzameld uit Japan, China, Vietnam en andere Aziatische landen, maar ook uit de Verenigde Staten en Europa, en we worden er rondgeleid door een heuse mahjong-professor die aan de universiteit van Tokio zijn studenten onderwijst in de boeiende en lange sociaal-culturele historie van het mahjong. Het museum voldoet aan alle voorwaarden die aan een museum gesteld kunnen worden. Er is een grote collectie, waarvan maar een deel getoond kan worden gezien de omvang, er is een hardwerkende en toegewijde staf, er is een goed onderhouden bibliotheek – en er is, tot groot plezier van de bezoekers, een kleine museumshop waar allerlei parafernalia te koop zijn.
Rariteiten
Het witte, vierkante gebouw dat we bereiken na een bustocht van een paar uur vanuit Tokio, oogt klein. Voor het hoge bezoek van de geëerde mahjongspelers uit de hele wereld is helaas maar krap een uur uitgetrokken. Naar goed Japans gebruik moet bovendien eerst de hele groep op de foto gezet worden op de dubbele trap die naar de verdieping leidt, en dat kost helaas ook al de nodige tijd. Maar dan is het ook net of je als alcoholverslaafde in je favoriete bar wordt rondgeleid. Er zijn grappige en nutteloze dingen, zoals het grootste mahjongspel en het kleinste mahjongspel ter wereld - met beide is het onmogelijk er echt mee te spelen. Er is een spel met stenen waar je met de bijgeleverde Röntgenbril doorheen kunt kijken zodat je weet welke stenen je tegenstanders hebben. Er zijn klokken met mahjongsymbolen in plaats van de gewone aanduidingen en er staan rare souvenirs te pronk die alleen maar door toegewijde fans worden gewaardeerd. Bierbrouwer Guinness doneerde gipsen stenen van gigantische afmetingen waarmee het Guinness Book of Records werd gehaald.
Het spel van de Chinese keizer.
Spel van de keizer
Veel meer indruk maakt de geschiedenis van het mahjongspel zoals die naar voren komt uit de collectie. Vooral in de begintijd van het mahjongspel – eind negentiende, begin twintigste eeuw – kunnen de spellen niet kostbaar genoeg zijn. Het museum heeft een spel met stenen van puur zilver, waarmee hoge beambten uit de Ching-dynastie speelden, een spel met stenen van jade dat aan het hof werd gebruikt, stenen bedekt met een laagje bladgoud en stenen met Japanse lak. De spellen van de laatste keizer van China, Pu-Yi, en zijn vrouw de keizerin zijn er ook te zien.
Welgestelde spelers
De rijkdom van de mahjongspelers uit die tijd komt naar voren uit de luxueus uitgevoerde dozen waarin de spellen werden bewaard en de tafels waaraan werd gespeeld. Zo is er een ronde tafel, ingelegd met figuren van ivoor en bladgoud, en een tafel met kussens in keizerlijk geel die door de keizerlijke prinses van China werd gebruikt om mahjong te spelen met haar hofdames – het heeft meer weg van een vierkante sofa dan van een tafel.
Ook in gevangenschap
Niet alleen aan het hof, ook in de gevangenis werd de verveling verdreven met mahjong. Japanse officieren die na de Tweede Wereldoorlog als oorlogsmisdadigers werden opgesloten in de Sugamo-gevangenis maakten houten mahjongstenen. Dankzij het spel kwamen ze de lange dagen door in afwachting van hun berechting. Een Franse krijgsgevangene verdreef tien jaar later in Vietnam de verveling met het maken van een spel van aluminium dat hij verzamelde uit afval.
Mooi souvenir
Er worden gereedschappen getoond waarmee mahjongstenen worden gemaakt, evenals de mallen waarin moderne kunststof spellen worden gegoten. Van recente datum zijn spellen met een persoonlijk tintje. Zo bezit het museum een spel waarop 108 generaals zijn afgebeeld uit de Shuihuochuan-verhalen. Ook het speciale spel dat is vervaardigd ter gelegenheid van het Europees Mahjongkampioenschap – het wordt tijdens het EK te koop aangeboden als souvenir - bevindt zich inmiddels in de collectie van het Mahjong Museum.
Met dank aan Martin Rep, Nijmegen.
Het mooiste en opwindendste spel ter wereld