Your guide: 
Perry & Co maakt ook
boekje met spelregels
voor het mahjongspel
Perry & Co, de voornaamste importeur en verkoper van mahjongspellen in de jaren '20 van de vorige eeuw, bracht ook een spelregelboekje op de markt. Het werd geschreven door de directeur van het bedrijf, F. L. Verster, 'na grondige bestudeering van gegevens uit China, Amerika en Engeland'. De concurrentie probeerde via de rechter het boekje te verbieden.
Het pand van Perry & Co in de Amsterdamse Kalverstraat.
Mah Jongg wordt 'het Chineesche Drakenspel' genoemd, een betiteling
die verloren is gegaan.
De firma Perry & Co met winkels in Amsterdam, Groningen, Arnhem en Den Haag, was het eerste bedrijf dat mahjongspellen in Nederland verkocht. De firma beijverde zich vooral met het invoeren van nieuwigheden, vooral uit Engeland en Amerika. Het mahjongspel was een nieuwigheid, waarin Perry & Co onmiddellijk geïnteresseerd was. In 1924 importeerde de toenmaligemededirecteur Frederik (Freek) Louis Verster het nieuwe spel rechtstreeks uit Amerika, liet er het logo van zijn winkelbedrijf op zetten en zorgde voor een ingebonden boekje, 'bevattende uitvoerige beschrijving, handleiding, voorbeelden, spelregels, punten- en rekentabel'. De Handleiding kostte slechts f 1 ,25.
Beslag op alle Handleidingen
Perry & Co had hoge verwachtingen van het mahjongspel. Het moest de hit van de decemberverkoop worden en het kreeg uitgebreide aandacht in de traditionele Sinterklaascatalogus van Perry. Vlak voor Sinterklaas, op 28 november 2004, liet evenwel de Amerikaan Babcock door de rechter beslag leggen op alle Handleidingen van Perry wegens schending van de auteurswet. Joseph Babcock had het spel uit China naar het Westen geïmporteerd en aangepast aan de Westerse geest. Perry had het recht niet zijn spelregels zomaar over te nemen, beweerde de boze Babcock.
Babcock claimt rechten
De timing van Babcock maakte Verster ziedend. Zonder Handleidingen waren zijn mahjongspeIlen waardeloos. Hij ronselde een advocaat die Babcock flink van katoen kon geven. Het geding vond plaats op dinsdag 2 december. De advocaat van Babcock, mr. C. H. J. F. Karsten, betoogde dat Babcock de rechthebbende auteur was van de spelregels. Die waren weliswaar eeuwenlang van mond tot mond overgegaan, maar nog nooit op schrift gesteld. In China had Babcock, volgens de advocaat, persoonlijk deze regels bestudeerd en ze bleken zo ingewikkeld te zijn, dat ze voor niet-Chinezen ondoorgrondelijk waren. Na langdurige studie had Babcock dit spel aangepast en toegankelijk gemaakt voor westerlingen en het de gefingeerde naam 'Mah Jongg' gegeven. De Handleiding van Perry & Co was volgens Karsten ontleend aan de door Babcock verrichte arbeid. Babcock zou daarvoor schadevergoeding moeten hebben maar dat was volgens de Nederlandse wet niet mogelijk. Het beslag op Perry's Handleiding was daarom de enige manier voor Babcock om voor zijn rechten op te komen.
Onmogelijk, zegt advocaat
Babcock liep evenwel achter de feiten aan. De mahjongers van het eerste uur waren inmiddels uitgekeken op de simpele Babcockregels en op zoek gegaan naar meer diepgang en meer opwinding. Verster kon de rechter dan ook een lang lijstje met boeken tonen, die hij had bestudeerd voordat hij de Handleiding had geschreven. Perry's advocaat, mr. H. Mulderije, wees er bovendien op dat Babcock zelf had toegegeven dat het spel niet door hem gemaakt was en dat hij daarom niet de geestelijke vader kon zijn. Auteursrecht te laten gelden op de spelregels zou een monopolie op het mahjongspel voor Babcock betekenen, want het publiek heeft niets aan een spel zonder spelregels, aldus de advocaat.
Beslag opgeheven
De president van de rechtbank deed twee dagen later, op 4 december, uitspraak. Hij zou nooit Perry's Handleidingen in beslag hebben genomen, zei hij, als hij toen de argumenten van Babcock had geweten. Het beslag werd dan ook onmiddellijk opgeheven en Babcock werd veroordeeld tot het betalen van de proceskosten. En zo kon Sinterklaas nog net op tijd de Handleidingen van Perry & Co in de schoenen van zijn gelovigen schuiven, maar het verwachte verkoopsucces werd het niet.
Op de linkerpagina staat nadrukkelijk vermeld dat Chinese, Amerikaanse
en Engelse bronnen geleid hebben tot het boekje. Het bedrijf van de
Amerikaan Babcock beschuldigde Perry van plagiaat en schending van
het auteursrecht.
'Zekerheid omtrent de herkomst van het spel bestaat niet', zegt het
boekje, maar het werd al gespeeld in de tijd van Confucius om de
hovelingen verstrooiing te geven in een tijd van schromelijke verveling.
'Het spel was gereserveerd voor keizers en hunne vrienden uit de Mandarijnen-klasse en bekend onder den naam Pe Ling, genoemd naar de "alwijzen vogel" heilig in het Chineesche geloof en afgebeeld op zooveel Chineesche borduursels.
De boete, die op het spelen van Pe Ling stond voor iemand uit de andere klassen was in die dagen de doodstraf."
'De koelies noemden het spel naar den bijnaam van den vogel Pe Ling,
hetgeen het best vertaald wordt met "musch".
'Een spel, waarin gelegenheid is de intelligentie tot uiting te doen komen,
is een spel dat blijvende waarde heeft. Wat behoeft er trouwens meer voor
Mah Jongg gezegd te worden, dan dat het door hetzelfde ras gecreëerd is,
dat ons het schaakspel bracht.'
In hoofdstuk 1 wordt het speelmateriaal uitgelegd. De tekenstenen
heten in het Chinees 'wan' en de bamboes 'tiao'.
Chinees voor de kringenstenen is 'tung', de winden heten 'tung', 'nam',
'si' en 'pei', de draken 'chung', 'po' en 'fat' en de seizoenstenen 'hwa pai'.
De schrijver van het boekje geeft ook 'Wenken voor het Leeren' en
Wenken voor het Spelen'.
Het mooiste en opwindendste spel ter wereld